مقالات

مگس مینوز برگ نخود معمولی

مگس مینوز برگ نخود معمولی

Liriomyza congesta Beck

Syn. Liriomyza trifolii Burges

Agromyzidae, Dipt

میزبان اصلی این مگس نخود معمولی است ولی گاهی به ماشک و کرفس نیز حمله می کند. حشره مزبور در نواحی شمال ایران، اطراف تهران، استان مرکزی و اصفهان انتشار دارد. حشره کامل مگسی است به طول 1-1/5 میلیمتر و به رنگ سیاه، سر بزرگ و دارای یک جفت چشم بزرگ می باشد. حشره ماده بزرگتر از حشره نر است. سینه رشد زیاد کرده و به رنگ سیاه و پوشیده از مو می باشد. محل اتصال سینه به شکم باریکتر است. شکم سیاه رنگ و پوشیده از مو بوده و مجموع مفصل های شکم تقریبا به صورت مثلثی درآمده است.

پاها پوشیده از مو، پنجه ها 5 مفصلی و مفصل آخر به یک جفت ناخن ختم می شود. لبه جلوئی بال دارای موهائی است. تخم مگس بیضوی به طول 0/25 میلیمتر و عرض 0/1 میلیمتر است. لارو کرمی شکل و بدون پا و به رنگ سبز دیده می شود. طول لارو کامل 1-1/6 میلیمتر می باشد. سطح بدن لارو پوشیده از موهای ریز میکروسکپی است. شکم لارو 12 حلقه دارد و سوراخهای تنفسی حلقه های سینه خیلی کوچک و نامشخص می باشد. در انتهای شکم لارو دو جفت زائده وجود دارد. شفیره قهوه ای به طول 1-0/75 میلیمتر و در انتهای بدن دوجفت زائده دیده می شود (صدری، ۱۳۴۳ باغدار، ۱۳۵۹).

Liriomyza congesta larva, lateral                   Mine of Liriomyza congesta

خسارت این آفت اختصاصا مربوط به لارو آن می باشد. بدین جهت که لارو پس از خروج از تخم، اپیدرم برگچه نخود را سوراخ کرده و وارد آن می شود و بافتهای پارانشیم بین دو اپیدرم برگ را مورد تغذیه قرار می دهد و در مسیر خود تونل هائی که ابتدا مارپیچی است تشکیل می دهد. سپس تونل ها دست بدست هم داده و فقط غشاء زیری و روئی برگ به شکل نیم شفاف و باد کرده باقی می ماند در نتیجه برگها می خشکد و در اثر کم شدن برگچه ها نخود سطح سنتز گیاه کم می شود و گیاه دچار اختلال می گردد و بالنتيجه از میزان محصول کاسته می شود (صدری، ۱۳۴۳ و باغدار، ۱۳۵۹).

Mine of Liriomyza congesta Mine of Liriomyza congesta

مگس مینوز نخود زمستان را به صورت شفیره در داخل خاک به سر می برد و در شرائط کرج در اوایل اردیبهشت ماه که درجه حرارت هوا ۱۵ درجه سانتیگراد می شود حشرات کامل ظاهر می گردند. بهترین درجه حرارت برای ظهور حشرات کامل ۲۰ درجه سانتیگراد می باشد. مگسهای نر و ماده چند ساعت پس از ظهور جفتگیری نموده و مگسهای ماده تخم های خود را روی برگچه ها نخود می گذارند. تخم ها بسیار ریز و پس از مدت کمی تفریخ می گردد و سپس الاروهای جوان وارد برگ شده و به تغذیه از پارانشیم بین دو اپیدرم پرداخته و کانالهائی در برگ ایجاد می نمایند. قسمت خسارت دیده شفاف و باد می کند و با نوک سوزن براحتی عقب زده می شود. درون دالان فضولات سیاه رنگ لارو هم وجود دارد. دوره لاروی برحسب شرائط محیطی متغیر و معمولا ۶-۸ روز طول می کشد.

لارو کامل برای شفیره شدن برگ را سوراخ کرده و از آن خارج و به زمین می افتد و در داخل خاک تبدیل به شفیره میگردد. مدت شفیرگی ۱۴-۱۲ روز طول می کشد. معمولا یک دوره زندگی مگس از تخم تا حشره کامل ۲۰-۲۲ روز به طول می انجامد. مدت فعالیت این حشره در کرج از نیمه اول اردیبهشت ماه تا نیمه دوم مرداد ماه می باشد و در این شرائط حشره ۴ نسل در سال دارد. لاروهای سن آخر نسل چهارم پس از اینکه کامل شدند به صورت شفیره در می آیند و تا بهار سال بعد در خاک مزرعه باقی می مانند (صدری، ۱۳۴۳ و باغدار، ۱۳۵۹). برای مبارزه شیمیائی از سموم حشره کش مانند دیپتر کس به نسبت 1/5 کیلوگرم در هکتار می توان استفاده کرد. بهترین موقع سمپاشی نیمه اول اردیبشهت ماه می باشد.